7.1. Metodyka opracowywania WPF

7.1. Metodyka opracowywania WPF

 
 
 
 
 
W opracowaniu Wieloletniego Planu Finansowego dla gminy Zagórów na lata 2005-2014 posłużono się programem MAFI (Model Analizy Finansowo-Inwestycyjnej) - programem do opracowywania wieloletniego planu finansowego i inwestycyjnego Gminy, oceny zdolności kredytowej oraz analizy jej możliwości inwestycyjnych.
 
Program jest objęty prawem autorskim, którego właścicielem jest Stowarzyszenie "Partnerzy dla Samorządu" z Puszczykowa koło Poznania. Stowarzyszenie WOKiSS posiada od Stowarzyszenia "Partnerzy dla Samorządu" licencję na udostępnianie Programu osobom trzecim.
 
Program został on stworzony w celu przeprowadzenia szybkiej oceny kondycji finansowej Gminy. Ułatwia on tworzenie szczegółowych projekcji poszczególnych kategorii dochodów i wydatków budżetowych, co prowadzi do opracowania prognoz budżetowych na przyszłe lata. Dzięki przyjętym rozwiązaniom program pozwala na przeprowadzenie szybkich symulacji zaciągania i spłaty kredytów na dowolnie przyjętych warunkach. Pozwala na opracowanie wieloletniego planu inwestycyjnego oraz na badanie wpływu realizacji poszczególnych inwestycji na przyszłe budżety Gminy. Poszczególne inwestycje można bezpośrednio powiązać z kredytami bankowymi i określić zasadność ich realizacji po analizie sytuacji finansowej i określeniu źródeł finansowania inwestycji.
ˇ     
W przypadku prac nad planem finansowym dla Gminy Zagórów, program MAFI posłużył do sporządzenia prognozy wolnych środków na inwestycje w perspektywie najbliższych 10 lat.
 
ˇ    Metodykę zastosowaną w programie można przedstawić w następujący sposób:
ˇ     
   Dochody
   -  Wydatki bieżące
    =  WOLNE ŚRODKI
    - obsługa zadłużenia (raty + odsetki)
   =  WOLNE ŚRODKI NA INWESTYCJE
   - inwestycje
=  WOLNE ŚRODKI PO INWESTYCJACH
   (nadwyżka/deficyt środków finansowych)
   + kredyty/pożyczki/obligacje
=  ROCZNY PRZEPŁYW GOTÓWKI
+ stan środków pieniężnych na koniec roku poprzedniego
=  SKUMULOWANY PRZEPŁYW GOTÓWKI
    
Zastosowana metodyka obrazuje sytuację finansową Gminy oraz pozwala na ocenę jej zdolności kredytowej i analizę możliwości inwestycyjnych. Odzwierciedla ona przepływ środków pieniężnych w kolejnych latach w sposób przypominający analizę przepływów gotówkowych ("cash flow"), stosowaną w przedsiębiorstwach.
 
Bazę do obliczeń stanowią zweryfikowane dane, będące wynikiem dokładnej analizy danych historycznych, dotyczących wykonania budżetów Gminy za ostatnich 5 lat z uwzględnieniem:
ˇ    ˇ    poszczególnych źródeł dochodów budżetowych
ˇ    ˇ    poszczególnych kategorii bieżących wydatków budżetowych (wydatki bieżące nie obejmują nakładów inwestycyjnych oraz obsługi zadłużenia w postaci spłaty rat i odsetek).
    
ˇ    Na podstawie danych historycznych opracowane są założenia odnośnie kształtowania się poszczególnych kategorii dochodów i wydatków budżetowych w kolejnych latach, w efekcie czego można policzyć wartość tzw. wolnych środków.
  
wolne środki = dochody - wydatki bieżące     
Wolne środki to część budżetu Gminy, która może zostać wykorzystana na spłatę zaciągniętych przez Gminę kredytów/pożyczek oraz ewentualnie wyemitowanych obligacji. Pozostała część może być wykorzystana na finansowanie inwestycji.
 
Wartość wolnych środków oraz ich udział w dochodach Gminy są podstawowymi miernikami jej kondycji finansowej. Im wielkości te są większe oraz im większy jest jej udział w dochodach Gminy, tym w lepszej jest ona kondycji finansowej.
 
Po określeniu wartości wolnych środków można przystąpić do dalszej części analizy. Obejmuje ona obsługę kredytów i pożyczek. Po odjęciu obsługi zadłużenia od wolnych środków określona zostaje wielkość środków możliwych do wydatkowania przez Gminę na program inwestycyjny w danym roku. Wartość ta w modelu finansowym została nazwana jako wolne środki na inwestycje.
    
wolne środki na inwestycje = wolne środki - obsługa zadłużenia
    
Wartość ta określa maksymalną kwotę, jaką Gmina może wydać w kolejnych latach na realizację programu inwestycyjnego ze środków własnych. Gmina może realizować program inwestycyjny, przekraczający tę wartość, korzystając z nadwyżek finansowych z lat poprzednich oraz z zewnętrznych źródeł finansowania.
    
    wolne środki po inwestycjach = wolne środki na inwestycje - wartość inwestycji
     
Wolne środki po inwestycjach wskazują na nadwyżkę bądź z reguły na niedobór środków pieniężnych na realizację założonego planu inwestycyjnego. Wartość ta, w zależności od tego, czy jest dodatnia, czy też ujemna, wskazuje na ewentualną potrzebę finansowania zewnętrznego, koniecznego do zrealizowania założonego programu inwestycyjnego. Gmina w zależności od tego, czy posiada środki finansowe z poprzednich lat, może zdecydować się na finansowanie takich inwestycji z nadwyżek z lat poprzednich, jak również może zaciągnąć kredyty, pożyczki, czy wyemitować obligacje.
    
Następnie do tak otrzymanej wartości dodawane są źródła finansowania założonego planu inwestycyjnego w postaci kredytów i pożyczek. W wyniku tej operacji otrzymujemy tzw. roczny przepływ gotówki.
    
roczne przepływy gotówki = wolne środki po inwestycjach + wartość kredytów pozyskanych w danym roku budżetowym
    
Wartość ta może przyjmować wartości zarówno dodatnie, jak i ujemne. Wartość dodatnia oznacza, że budżet został w pełni zrealizowany oraz jeśli Gmina zaciągała kredyty, to ich kwota w pełni pokrywała niedobory konieczne do realizacji zadań inwestycyjnych. Wartość ujemna mówi o tym, że budżet nie został w pełni zrealizowany, a ewentualne kredyty, jakie Gmina zaciągnęła, nie w pełni pokryły niedobory. Wystąpienie ujemnej wartości rocznych przepływów gotówki netto nie oznacza, że Gmina znajduje się, bądź znajdowała się w złej sytuacji. Kategoria ta określa płynność finansową Gminy bez uwzględniania nadwyżek z lat poprzednich.
 
Rzeczywistą płynność finansową odzwierciedla skumulowany stan środków pieniężnych na koniec roku - wartość ta jest sumą rocznego przepływu gotówki oraz kwoty skumulowanej z roku poprzedniego.
   
Wartość skumulowanego stanu środków pieniężnych określa stan środków finansowych, pozostających w kasie oraz na rachunkach bankowych Gminy, skorygowany o wielkość należności i zobowiązań, wynikających z realizacji dochodów i wydatków budżetowych w danym roku (nie zaliczonych do dochodów i wydatków w latach następnych). Jest to tzw. nadwyżka kasowa, która jest miernikiem płynności finansowej Gminy.
 
Skumulowany stan gotówki na koniec okresu określa płynność finansową Gminy i może być porównywany do skumulowanej wartości "cash flow" w analizie przepływów pieniężnych przedsiębiorstw. Taka interpretacja sytuacji finansowej Gminy oznacza, że wartość tej kategorii w kolejnych latach powinna być większa od zera. Zważywszy na korektę należności i zobowiązań Gminy, wartość ta powinna być na tyle duża, aby wystarczyła na pokrycie zobowiązań, jakie wystąpią w pierwszych dniach nowego roku budżetowego.
 
Wysokie roczne przyrosty skumulowanego stanu gotówki oznaczają kumulowanie się niewykorzystanych środków. Daje to możliwość realizacji zadań, których nie planowano w analizie, a które mogą się okazać konieczne do realizacji w przyszłości. Z drugiej strony sytuacja taka zapewnia możliwość realizacji założonego planu w przypadku zmniejszenia się planowanych dochodów budżetowych, bądź też zwiększenia planowanych wydatków bieżących. Jest to tzw. “margines bezpieczeństwa" przy tworzeniu wieloletniego planu finansowego i inwestycyjnego.